Δέχεται κατόπιν ραντεβού

Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης: Γιατί ξυπνάω τη νύχτα για να φάω;

2020-04-22

Έχεις παρατηρήσει ότι η επιθυμία για φαγητό γίνεται εντονότερη τις βραδινές ώρες; Μήπως ξυπνάς μέσα στη νύχτα, νιώθεις την ανάγκη να φας και δυσκολεύεσαι να επιστρέψεις στον ύπνο χωρίς να καταναλώσεις κάτι;

Για ορισμένους ανθρώπους, η νυχτερινή κατανάλωση φαγητού δεν αποτελεί απλώς μια περιστασιακή συνήθεια ή μια επιλογή της στιγμής. Μπορεί να συνδέεται με ένα πιο σύνθετο μοτίβο διατροφικής συμπεριφοράς, γνωστό ως Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης (Night Eating Syndrome – NES).

Τι είναι το Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης;

Το Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης περιγράφει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο αυξημένης πρόσληψης τροφής κατά τις βραδινές ώρες ή κατά τη διάρκεια της νύχτας. Συχνά συνδέεται με μετατόπιση του συνηθισμένου ρυθμού πρόσληψης τροφής, δυσκολίες στον ύπνο και αλλαγές στη διάθεση.

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που τρώει αργά το βράδυ ή ξυπνά περιστασιακά για να φάει παρουσιάζει το συγκεκριμένο σύνδρομο. Αυτό που έχει σημασία είναι η συχνότητα, η διάρκεια, η ένταση του μοτίβου και η επίδρασή του στην καθημερινότητα.

Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά;

Στη σχετική επιστημονική βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί ορισμένα χαρακτηριστικά που μπορεί να συνδέονται με το Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης:

  • Μειωμένη όρεξη το πρωί: Το άτομο μπορεί να μην αισθάνεται πείνα μετά το ξύπνημα ή να παραλείπει συστηματικά το πρωινό.

  • Έντονη επιθυμία για φαγητό το βράδυ: Η ανάγκη για κατανάλωση τροφής γίνεται εντονότερη μετά το βραδινό γεύμα ή πριν από τον ύπνο.

  • Νυχτερινές αφυπνίσεις: Το άτομο ξυπνά και αισθάνεται ότι χρειάζεται να φάει, μερικές φορές πιστεύοντας ότι διαφορετικά δεν θα μπορέσει να ξανακοιμηθεί.

  • Δυσκολίες στον ύπνο: Μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην έλευση ή τη διατήρηση του ύπνου.

  • Μεταβολές στη διάθεση: Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται επιδείνωση της διάθεσης κατά τις βραδινές ώρες.

Τα χαρακτηριστικά αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους διάγνωση. Η αξιολόγηση χρειάζεται να εξετάζει τη συνολική εικόνα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων.

Γιατί μπορεί να συμβαίνει;

Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία που να εξηγεί τη νυχτερινή σίτιση. Η συμπεριφορά αυτή φαίνεται να συνδέεται με την αλληλεπίδραση βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

1. Συναισθηματική επιβάρυνση και στρες

Η ένταση, το άγχος και οι συναισθηματικές δυσκολίες μπορεί να επηρεάζουν τη σχέση του ατόμου με το φαγητό. Για κάποιους ανθρώπους, η κατανάλωση τροφής λειτουργεί προσωρινά ως τρόπος ανακούφισης, απόσπασης της προσοχής ή διαχείρισης δυσάρεστων συναισθημάτων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νυχτερινό επεισόδιο φαγητού αποτελεί συναισθηματική υπερφαγία. Είναι σημαντικό να διερευνηθεί τι προηγείται της συμπεριφοράς και ποια λειτουργία μπορεί να εξυπηρετεί.

2. Διαταραχές του ύπνου και του καθημερινού ρυθμού

Ο ύπνος και η διατροφή συνδέονται στενά με τους βιολογικούς ρυθμούς του οργανισμού. Όταν το πρόγραμμα ύπνου και γευμάτων είναι ασταθές ή όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες διακοπές του ύπνου, μπορεί να επηρεαστεί και ο χρονισμός της πρόσληψης τροφής.

3. Περιοριστική διατροφή και ακανόνιστα γεύματα

Η ανεπαρκής πρόσληψη τροφής κατά τη διάρκεια της ημέρας, τα μεγάλα διαστήματα χωρίς γεύματα ή οι αυστηροί διατροφικοί περιορισμοί ενδέχεται να συμβάλλουν στην έντονη πείνα αργότερα. Χρειάζεται, ωστόσο, να εξετάζεται αν αυτοί οι παράγοντες πράγματι υπάρχουν σε κάθε περίπτωση και δεν πρέπει να θεωρούνται αυτονόητη εξήγηση.

4. Ψυχολογικοί και βιολογικοί παράγοντες

Η διάθεση, το χρόνιο στρες, οι διατροφικές συνήθειες, οι βιολογικοί ρυθμοί και άλλοι παράγοντες μπορεί να αλληλεπιδρούν. Η επιστημονική έρευνα συνεχίζει να διερευνά τους μηχανισμούς που εμπλέκονται, επομένως δεν είναι σωστό να αποδίδουμε το σύνδρομο σε μία συγκεκριμένη ορμόνη ή ψυχολογική αιτία.

Είναι το ίδιο με τη συναισθηματική υπερφαγία;

Όχι απαραίτητα.

Η συναισθηματική υπερφαγία περιγράφει περιπτώσεις κατά τις οποίες το φαγητό χρησιμοποιείται ως τρόπος διαχείρισης συναισθημάτων, όπως η θλίψη, το άγχος, η μοναξιά ή η ένταση.

Στο Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης, το βασικό χαρακτηριστικό είναι η επαναλαμβανόμενη μετατόπιση της πρόσληψης τροφής προς τις βραδινές και νυχτερινές ώρες, συχνά σε συνδυασμό με διαταραχές ύπνου και συγκεκριμένα μοτίβα διάθεσης.

Οι δύο καταστάσεις μπορεί να παρουσιάζουν κοινά στοιχεία ή να συνυπάρχουν, αλλά δεν ταυτίζονται.

Επίσης, χρειάζεται να διακρίνεται το Σύνδρομο Νυχτερινής Σίτισης από τη διαταραχή πρόσληψης τροφής που σχετίζεται με τον ύπνο (Sleep-Related Eating Disorder). Στη δεύτερη περίπτωση, το άτομο μπορεί να καταναλώνει τροφή ενώ βρίσκεται σε κατάσταση μειωμένης συνείδησης και να μην θυμάται καθαρά το επεισόδιο την επόμενη ημέρα.

Πότε χρειάζεται να αναζητήσω βοήθεια;

Είναι χρήσιμο να απευθυνθείς σε ειδικό όταν η νυχτερινή κατανάλωση τροφής:

  • επαναλαμβάνεται συστηματικά,

  • συνοδεύεται από δυσκολίες στον ύπνο,

  • προκαλεί ενοχές, ντροπή ή έντονη ψυχολογική επιβάρυνση,

  • επηρεάζει την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής,

  • δημιουργεί την αίσθηση ότι δεν μπορείς να ελέγξεις τη συμπεριφορά σου.

Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει τη διερεύνηση των διατροφικών συνηθειών, του ύπνου, της συναισθηματικής κατάστασης, της φαρμακευτικής αγωγής και πιθανών ιατρικών παραγόντων. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστεί συνεργασία ψυχολόγου, ιατρού και διαιτολόγου.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;

Η ψυχοθεραπευτική διερεύνηση μπορεί να βοηθήσει το άτομο να κατανοήσει καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στις συναισθηματικές του ανάγκες, τις διατροφικές του συνήθειες και τις δυσκολίες στον ύπνο.

Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία μπορούν να διερευνηθούν:

  • Τα συναισθήματα και οι καταστάσεις που προηγούνται της νυχτερινής κατανάλωσης τροφής.

  • Οι σκέψεις και οι πεποιθήσεις που συνδέονται με το φαγητό και τον ύπνο.

  • Τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα συμπεριφοράς.

  • Οι τρόποι διαχείρισης του άγχους και της συναισθηματικής έντασης.

  • Η ανάπτυξη μιας πιο ισορροπημένης σχέσης με το φαγητό και τον εαυτό.

Η αντιμετώπιση χρειάζεται να είναι εξατομικευμένη και να λαμβάνει υπόψη τόσο τις ψυχολογικές όσο και τις διατροφικές και σωματικές παραμέτρους. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης υποστηρικτικής προσέγγισης, χωρίς να υποκαθιστά την ιατρική ή διατροφική αξιολόγηση όταν αυτή είναι απαραίτητη.

Μια διαφορετική ματιά στη σχέση μας με το φαγητό

Το φαγητό δεν συνδέεται μόνο με τη βιολογική ανάγκη της θρέψης. Μπορεί να συνδέεται με αναμνήσεις, συναισθήματα, συνήθειες και τρόπους με τους οποίους έχουμε μάθει να φροντίζουμε ή να καθησυχάζουμε τον εαυτό μας.

Αν παρατηρείς ότι η σχέση σου με το φαγητό αλλάζει σημαντικά κατά τη διάρκεια της νύχτας, αξίζει να διερευνήσεις τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από αυτή τη συμπεριφορά, χωρίς ενοχές και αυτοκατηγορία.

Η κατανόηση είναι ένα πρώτο βήμα προς μια πιο ουσιαστική φροντίδα του εαυτού.

Ενδεικτική επιστημονική βιβλιογραφία

  • Allison, K. C., Lundgren, J. D., O'Reardon, J. P., et al. (2010). Proposed diagnostic criteria for night eating syndrome. International Journal of Eating Disorders, 43(3), 241–247. https://doi.org/10.1002/eat.20693

  • Lavery, M. E., & Frum-Vassallo, D. (2022). An updated review of night eating syndrome: An under-represented eating disorder. Current Obesity Reports, 11(4), 395–404. https://doi.org/10.1007/s13679-022-00487-9

  • O'Reardon, J. P., Peshek, A., & Allison, K. C. (2005). Night eating syndrome: Diagnosis, epidemiology and management. CNS Drugs, 19, 997–1008.


Μυρτώ Σεγρέδου, BSc, MSc, Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπεύτρια

📍 Ο χώρος μου βρίσκεται στην Κηφισιά Αττικής και προσφέρω συνεδρίες τόσο δια ζώσης όσο και online προσφέροντας έναν ασφαλή και υποστηρικτικό χώρο για όποιον θέλει να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να ενισχύσει την ψυχική του ανθεκτικότητα.

Share